พระคง ลำพูน ถือเป็นหนึ่งในสุดยอดพระเครื่องเนื้อดินเผาที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย มีอายุการสร้างยาวนานกว่า 1,200 ปี คู่บ้านคู่เมืองลำพูน (อาณาจักรหริภุญชัยในอดีต) และได้รับการยกย่องให้เป็น "ยอดแห่งความคงกระพันชาตรี" ของภาคเหนือครับ

เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนทั้งในแง่ของศิลปะ ความเก่าแก่ และมูลค่าในวงการสะสม ขอสรุปรายละเอียดดังนี้ครับ:

1. พุทธลักษณะ (ศิลปะหริภุญชัย)

พระคงมีรูปทรงคล้ายสี่เหลี่ยม หรือที่บางท่านเรียกว่ารูปทรงเล็บมือ องค์พระประทับนั่งปางมารวิชัยขัดสมาธิเพชรบนฐานบัว 2 ชั้น (บัวลูกแก้ว) ศิลปะเป็นแบบ "หริภุญชัย" ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะคุปตะและปาละของอินเดีย

• สรีระองค์พระ: มีความล่ำสัน อวบอิ่ม บึกบึน และดูแข็งแรง ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า "คง" (คงทน แข็งแรง)

• ซุ้มโพธิ์: พื้นหลังขององค์พระประดับด้วยกิ่งก้านและ "ใบโพธิ์" ที่มีความพลิ้วไหวและคมชัดมาก (มีใบโพธิ์ทั้งหมด 18 ใบ) ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์และศิลปะชั้นครูที่งดงามที่สุดของพระคง

2. เนื้อหามวลสารและสีสัน (Materials & Colors)

พระคงเป็นพระเนื้อดินเผาผสมว่านและเกสรดอกไม้ เนื้อดินมีความละเอียดและมีความแกร่งสูงมากจากการเผาในอุณหภูมิสูง สีขององค์พระจะแตกต่างกันไปตามอุณหภูมิที่ได้รับขณะเผา ซึ่งส่งผลต่อความนิยมและมูลค่าอย่างมาก:

• สีที่พบทั่วไป: สีพิกุล (เหลืองอมน้ำตาล) สีแดง และสีหม้อใหม่

• สีที่หายากและได้รับความนิยมสูงสุด: "สีเขียว" (เขียวคราบเหลือง หรือ เขียวหินครก) และ "สีดำ" เนื่องจากต้องเผาในอุณหภูมิที่สูงจัดจนเนื้อพระแกร่งเป็นหิน ซึ่งพบเจอได้ยากมากในตลาด

3. ประวัติและการค้นพบ

ตามตำนานและพงศาวดารระบุว่า สร้างขึ้นในสมัย พระนางจามเทวี ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรหริภุญชัย (ราว พ.ศ. 1223) โดยมีพระฤาษี 4 ตน (สุกกทันตฤาษี วาสุเทพฤาษี และสหาย) เป็นผู้สร้างและปลุกเสกเพื่อแจกจ่ายให้แก่ทหารและบรรจุไว้ตามพระเจดีย์ต่างๆ

• กรุที่พบ: พบมากที่สุดและถือเป็นกรุต้นกำเนิดคือ "วัดพระคงฤาษี" (วัดอาพัทธาราม) นอกจากนี้ยังพบที่วัดมหาวัน วัดดอนแก้ว และวัดพระยืน แต่เนื้อหาและคราบกรุจะมีความแตกต่างกันเล็กน้อย

4. พุทธคุณและมูลค่าในการสะสม

• พุทธคุณ: โดดเด่นเป็นเลิศในด้าน "คงกระพันชาตรี" แคล้วคลาดจากอุบัติภัยต่างๆ รวมถึงช่วยเสริมความมั่นคงในชีวิตและหน้าที่การงาน (มั่นคงเหมือนชื่อองค์พระ)

• มูลค่าทางการตลาด: เป็นพระเครื่องที่มีสภาพคล่องสูงและเป็นที่ต้องการของนักสะสมทั่วประเทศ

  • สภาพทั่วไปที่พอมองเห็นรายละเอียด ราคาจะอยู่ที่หลักหมื่น

  • หากเป็นองค์ที่สวยสมบูรณ์ "หน้าตาติดชัด" โพธิ์เด้งทุกใบ และเป็นสีที่หายาก (เช่น สีเขียว) มูลค่าการเปลี่ยนมือจะพุ่งสูงถึง "หลักหลายแสนจนถึงหลักล้านบาท" ถือเป็นสินทรัพย์ที่เก็บรักษามูลค่าได้ดีเยี่ยมครับ